Uwolnij swoją moc z PDF Drukuj Email
środa, 17 sierpnia 2016 18:08

Cewniki hydrofilowe są bezpieczne, łatwe w obsłudze, korzysta się z nich szybko i dyskretnie – mówią pacjenci cierpiący z powodu przewlekłego zalegania moczu. Problem w tym, że finansowanie z Narodowego Funduszu Zdrowia jest niewystarczające i pacjenci nie mogą ich używać.

„Uwolnij swoją moc” – to hasło kampanii społecznej, prowadzonej przez Fundację Integracja, której jednym z priorytetów jest aktywne wsparcie działań na rzecz refundacji cewników hydrofilowych w Polsce. Cewniki hydrofilowe powinny być objęte pełną refundacją przez NFZ, ponieważ są rekomendowane przez ekspertów, jako najlepsze i najbezpieczniejsze.

Łukasz Brudek od 3 lat jeździ na wózku inwalidzkim. Mimo to studiuje na wydziale wychowania fizycznego Uniwersytetu Rzeszowskiego i gra w rugby na wózku w Klubie Rzeszowskiego Stowarzyszenia Rugby na Wózkach Flying Wings. Od niedawna używa cewników hydrofilowych. Problem w tym, że limity NFZ są niewystarczające.

Więcej…
 
Cewnikowanie przerywane PDF Drukuj Email
poniedziałek, 13 grudnia 2010 21:59

 

Co powinna wiedzieć i na co w szczególności powinna zwrócić uwagę osoba, kiedy chce wprowadzić w życie taki sposób oddawania moczu?!

Taka forma wypróżniania pęcherza jest najbardziej bezpieczną formą dla osób, które mają z tym, na co dzień problemy. Warunkiem bezpieczeństwa jest higiena, która musi być bezwzględnie zachowana, jest to dokładne mycie rąk, używanie sterylnych rękawiczek, żeli ułatwiających bezpieczne wprowadzenie cewnika oraz zwracanie uwagi na to w jakim, miejscu chcemy się zacewnikować (publiczna toaleta, dom).

Cewnikowanie to stosuje się u osób, których układ nerwowy nie kontroluje procesu prawidłowego oddawania moczu. Bez względu na przyczynę zaburzeń, w pęcherzu nie może zbyt długo on zalegać, ponieważ stanowi to znakomitą pożywkę dla bakterii, co powoduje liczne infekcje, oraz może wywoływać objawy autonomicznej dysrefleksji.

Czym jest w/w cewnikowanie i proces jego wykonywania?!

Polega to na wprowadzeniu jednorazowego cewnika do cewki moczowej, co powoduje opróżnienie pęcherza. Zabieg ten wykonuje się zarówno u kobiet jak i u mężczyzn, jednakże należy pamiętać, że cewka moczowa u płci męskiej jest zdecydowanie dłuższa i sposób wprowadzenia cewnika wymaga większej wprawy.

Pęcherz należy wypróżniać w zależności od jego pojemności oraz pracy nerek. Przy wypróżnieniu bezpieczną ilością zgromadzonego moczu jest ok. 500 ml. Natomiast zbyt duża ilość płynów w pęcherzu może doprowadzić do przykrych skutków, tj: infekcje, cofanie się moczu do nerek jak również ropne zapalenie układu moczowego.

Natomiast zbyt mała ilość oddawanego moczu, może powodować obkurczanie pęcherza, infekcji oraz popuszczanie moczu.

Zanim wyrobimy w sobie systematyczność oraz określone pory cewnikowania musimy uzbroić się w cierpliwość, nauczyć się obserwować własne ciało jak również należy kontrolować ilość spożywanych płynów i ewentualnie to korygować.

 

Zanim podejmiesz decyzję o samodzielnym cewnikowaniu, koniecznie skonsultuj się z lekarzem.

 

 
Cewniki urologiczne PDF Drukuj Email
poniedziałek, 13 grudnia 2010 21:50

 

Cewnik jest małą plastikową rurką wprowadzaną do szyi pęcherza w celu odprowadzenia moczu. Z jednej strony jest zakończony zaokrąglonym końcem, przeważnie dwoma "oczkami"(otworami), czasami balonikiem zabezpieczającym cewnik przed wysunięciem się z szyi pęcherza moczowego. Z drugiej strony cewnika znajduje się końcówka, którą podłącza się cewnik do worka zbierającego mocz, może znajdować się zawór przez który wprowadzany jest płyn do napełniania balonika.

Wskazania lecznicze

Cewnikowanie w celach leczniczych jest stosowane w przypadku utrudnienia wypływania lub zarzymania moczu w drogach moczowych. Najczęściej jest to spowodowane wadami rozwojowymi jak przerostowe zwężenie szyi pęcherza u chorych z pęcherzem neurogennym oraz wady zatoki moczowo-płciowej. Po niektórych zabiegach chirurgicznych i urologicznych konieczne jest pozostawienie cewnika na dłuższy czas w pęcherzu moczowym.

 


Cewnikowanie pęcherza moczowego jest również stosowane w niektórych badaniach diagnostycznych takich jak badanie urodynamiczne (określenie stanu czynnościowego pęcherza i cewki moczowej) oraz cystouretrografia mikcyjna (ocena struktur dróg moczowych i uwidocznienie wstecznego odpływu pęcherzowo-moczowego).

 

Rodzaje cewników

Cewniki produkowane są z różnego rodzaju mas plastycznych nadających im odpowiednią elastyczność. Mogą to być takie masy jak silikon, lateks i poliuretan. Często spotyka się osoby, u których wykazano uczulenie na lateks, dlatego wprowadzane są cewniki powlekane warstwą silikonu lub silikonowe, mogą być utrzymywane w pęcherzu przez dłuższy czas ponieważ nie powodują inkrustracji oraz nie wywołują uczuleń. Niestety mają jedną wadę - mają dość wysoką cenę. Można spotkać cewniki jednorazowe, powlekane, które mogą być używane bez dodatkowego żelu.

 

Rozmiar cewnika podaje się w skali French (F), która określa obwód cewnika w milimetrach. Gdybyśmy chcieli przeliczyć ten rozmiar na średnicę cewnika to wtedy 1F = 0,33 mm , średnica cewnika o wymiarze 9 F będzie się równała 3 mm, a 18 F - 6 mm.

Cewniki, które są obecnie produkowane służą do użytku jednorazowego.

 

 

Rys.1. Najczęściej stosowane rodzaje cewników: a) Nelatona; b) Couvelaire'a; c) Tiemanna; d) Malecota; e) Pezzera; f) Foley'a

 

Nazwy obecnie używanych cewników pochodzą od nazwisk ich twórców, i tak:

  • Cewnik Nelatona (rys. 1a) jest jednym z najczęściej stosowanych prosto zakończonych cewników, posiada jeden boczny otwór na końcu. Wykonany jest z gumy lub miękkich mas plastycznych. Używany jest do jednorazowego cewnikowania, może być utrzymywany przez kilka dni w pęcherzu, ale należy go wtedy przymocować do skóry prącia lub sromu (u kobiet).
  • Cewnik Couvelaire'a (rys.1b) jest prosty z otworem na końcu i na boku. Często stosowany jest u chorych z krwiomoczem, ponieważ jego budowa pozwala na swobodny odpływ moczu nawet ze skrzepami krwi. Z powodu jego budowy pozwalającej na lepszy niż inne cewniki odpływ moczu, jest bardzo przydatny do płukania pęcherza.
  • Cewnik Tiemanna (rys. 1c) posiada zagiętą końcówkę i stożkowate zakończenie, używa się go u mężczyzn z powiększonym gruczołem sterczowym (prostatą) lub u osób ze zwężoną cewką moczową. Polecany jest w przypadkach kiedy wprowadzenie prostego cewnika do pęcherza jest utrudnione.
  • Cewniki Malecota i Pezzera (rys. 1d i 1e) używane są w celu zabezpieczenia prawidłowego odprowadzenia moczu u osób po zabiegach chirurgicznych. Wprowadzone przez ranę operacyjną służą do stałego drenażu moczu, który ułatwia właściwe gojenie.
  • Cewnik Foley'a (rys. 1f) jest najwygodniejszym samoutrzymującym się cewnikiem służącym do długotrwałego drenowania pęcherza moczowego. Jest to cewnik prosty z dwoma bocznymi otworami oraz balonikiem, który zabezpiecza cewnik przez wysunięciem się z pęcherza. Balonik umieszczony jest powyżej otworu bocznego cewnika, do środka wstrzykuje się jałowy płyn, najlepiej wodę do wstrzyknięć (roztwór NaCl nie nadaje się do tego - sól może się krystalizować uniemożliwiając tym samym usunięcie roztworu, a przez to wyciągnięcie cewnika z pęcherza). Zawór do napełniania balonika znajduje się obok wylotu cewnika.Cewnik Foley'a najczęściej wykonany jest z lateksu lub silikonu, może być też pokryty warstwą silikonową. Często stosuje się go u chorych po niektórych zabiegach chirurgicznych lub u osób w ciężkim stanie na oddziale intensywnej terapii w celu monitorowania pracy nerek.

 

Cewnikowanie pęcherza

Decyzji o cewnikowaniu pęcherza nie powinno się podejmować pochopnie. Należy indywidualnie rozważyć wszystkie wskazania. Cewnikowanie powinno dotyczyć osób, które nie są w stanie samodzielnie, skutecznie opróżnić pęcherza.

 

Osoby po urazie rdzenia mają liczne problemy związane z samodzielnym opróżnieniem pęcherza moczowego, a co za tym idzie częste kłopoty z infekcjami dróg moczowych oraz powstawaniem kamieni zastojowych w pęcherzu. Można wyuczyć się opróżniania pęcherza przez opukiwanie powłok brzusznych, lecz spora część osób nie jest w stanie sama sprowokować oddania moczu ze względu na wiele niesprzyjających im czynników (zbyt duża spastyka zwieraczy, zwężenie cewki moczowej lub szyi pęcherza itp.).

Do wyboru mamy kilka rodzajów cewnikowania:

  • Cewnikowanie przerywane (samocewnikowanie)
  • Cewnik założony na stałe przez cewkę moczową
  • Oraz cewnik założony do pęcherza przez powłoki brzuszne.

 

 

Samodzielne cewnikowanie przerywane

Stosuje się w zaburzeniach oddawania moczu związanych z zaburzeniami neurologicznymi (uraz rdzenia, SM itp) lub w przypadku niecałkowitego opróżniania pęcherza podczas mikcji. Niedostateczne opróżnienie pęcherza może doprowadzić do zalegania moczu, a co za tym idzie do stanów zapalnych pęcherza i uszkodzenia nerek. W wyniku cewnikowania przerywanego zmniejsza się ryzyko nawracających infekcji dróg moczowych, jeśli już się pojawią przebiegają łagodniej i łatwiej się leczą. Przyjmujemy wtedy mniej antybiotyków, unikamy uszkodzenia nerek, można również poprawić stan uszkodzonych wcześniej nerek.

Dzięki cewnikowaniu przerywanemu można wyćwiczyć panowanie nad pęcherzem co daje nam niezalezność i lepsze samopoczucie, odpada korzystanie z pampersów czy pojemników na mocz. Nie będziemy także mieli kłopotów z zapychaniem się cewnika co często zdarza się przy cewniku założonym na stałe. Nie dochodzi do powstawania odleżyn w cewce moczowej oraz w szyi pęcherza.

 

Rys. 2. Cewnik Nelatona.

 

Samodzielne cewnikowanie wymaga niestety od pacjenta pewnej sprawności, dlatego nie wszystkie osoby po urazie rdzenia są w stanie same się cewnikować. Zapewnia jednak mniejsze ryzyko infekcji i lepszy komfort życia niż cewnik założony na stałe. Przed wykonaniem cewnikowania po raz pierwszy należy zasięgnąć porady lekarza lub pielęgniarki, którzy wytłumaczą pacjentowi wszystkie zagadnienia z tym związane. Metoda samocewnikowania jest bezpieczna, a doznania bólowe niewielkie, w przypadku osób po urazie rdzenia ból może być zupełnie nieodczuwalny, może jednak wywoływać objawy autonomicznej dysrefleksji.

Okresowe cewnikowanie jest łatwe i na tyle bezpieczne, że można je wykonać prawie wszędzie, zarówno w domu jak i innym dogodnym miejscu. Pomimo wielu obaw osoby, które spróbowały samocewnikowania stwierdziły, że jest nadspodziewanie łatwe. Polega to na wprowadzeniu cewnika do pęcherza moczowego poprzez cewkę moczową. Mocz wypływa przez cewnik tak długo, aż pęcherz zostanie opróżniony, następnie cewnik usuwa się.

Cewnikowanie należy powtarzać co najmniej 4 razy na dobę. Osoby, które spożywają dużo płynów albo mają małą pojemność pęcherza powinny się cewnikować nawet 6-8 razy. Często robi się przerwę nocną kiedy nie oddaje się moczu, dla przykładu od 20:00 do 7:00 lub od 23:00 do 7:00. Po osiągnięciu wprawy samocewnikowanie nie zajmuje dużo więcej czasu niż skorzystanie z toalety.

 

Stałe umieszczenie cewnika w pęcherzu

poprzez cewkę moczową (cewnik Foley'a) albo drogą punkcji nadłonowej czyli cewnik nadłonowy (Cystofix).

W przeważającej większości przypadków u osób z uszkodzeniem rdzenia stosuje się cewniki Foley'a. Często popełniane są w związku z tym dwa podstawowe błędy - stosuje się zbyt grube cewniki oraz nie są one dostatecznie często zmieniane. Stosowanie zbyt grubych cewników powoduje zaburzenia w odpływie wydzieliny cewkowej co prowadzi do stanów zapalnych cewki.

Stosowanie cewnika Foley'a założonego na stałe jest według lekarzy jednym z najgorszych rozwiązań, więc jeśli już jesteśmy zmuszeni do jego stosowania należało by stosować cewnik o średnicy mniejszej niż cewka (16 F u meżczyzn i 18 F u kobiet).

 

Powikłania cewnika pozostawionego na stałe:

Kiedy mamy założony cewnik przez cewkę na stałe mogą wystapić różne powikłania z tym związane jak dla przykładu:

  • infekcja bakteryjna
  • ostra infekcja dróg moczowych
  • zapalenia nadjądrza
  • ropień okołocewkowy
  • zapalenie gruczołu krokowego
  • zwężenie cewki moczowej
  • erozja cewki
  • odmiedniczkowe zapalenie nerek
  • kamica pęcherza
  • oraz krwiomocz.

 

Rys. 3. Cewnik Foley'a

 

W chwili obecnej cewnik Foley'a powinien być zakładany na stałe jedyni e w wyjątkowych okolicznościach, kiedy nie jest możliwe cewnikowanie przerywane, czyli w wypadku kiedy pacjent nie akceptuje metody samocewnikowania, kiedy osoba trzecia nie może pomóc choremu lub kiedy występują zmiany anatomiczne w obrębie cewki moczowej uniemożliwiające cewnikowanie przerywane.

Należałoby się wtedy zastanowić nad zastosowaniem takiej osobie cewnika nadłonowego (Cystofix - zestaw do założenia cewnika nadłonowego).

 

Rys.4. Zestaw Cystofix.

 

Cewnikowanie nadłonowe

Polega na tym, że przez ścianę brzucha w okolicy nadłonowej wprowadzany jest cewnik przy pomocy zestawu Cystofix. Cewnik jest założony przez otwór w skórze do pęcherza z pominięciem cewki moczowej.

Po wygojeniu się miejsca wprowadzenia cewnika można używać cewników Foley'a o odpowiednim rozmiarze. Cewnik nadłonowy lepiej spełnia zadanie gdyż nie drażni pęcherza, nie ma wpływu na szyję pęcherza, ani nie przeszkadza w codziennych czynnościach. Nie sprawia kłopotu jeśli jesteś aktywny seksualnie.

 

Rys.5. Nadłonowe odprowadzenie moczu.

 

Do niedawna u pacjentów z pęcherzem neurogennym stosowano również tak zwany zabieg Credego - polegający na wyciskaniu moczu z pęcherza przez uciskanie na powłoki brzuszne w okolicy pęcherza. W chwili obecnej urolodzy odradzają stosowanie tego zabiegu, ponieważ wzrost ciśnienia w pęcherzu może być tak duży, że dochodzi do cofania się moczu do nerek, co może być przyczyną uszkodzenia nerek.

 

Pielęgnacja cewnika

W celu uniknięcia infekcji zaleca się nie odłączanie worka od cewnika ani zatykania końca cewnika zatyczkami czy korkami. Równie niewskazane jest trzymanie otwartego cewnika ponieważ powoduje to szybką kolonizację bakterii w drogach moczowych. Ideałem było by wymieniać worek po każdym napełnieniu, trzymanie pełnego worka z moczem również może spowodować namnażanie się bakterii chorobotwórczych. Jeżeli już jesteśmy zmuszeni podłączać i odłączać cewnik do worka to należy końcówkę worka i cewnika dokładnie zdezynfekować, można na przykład zatyczkę i korek wkładać do pojemnika ze spirytusem lub Rivanolem. Ważna jest także codzienna higiena okolicy ujścia cewki oraz zewnętrznej części cewnika. Wystarczy codziennie dokładnie umyć je wodą z mydłem.

 

Zapobieganie infekcjom

Aby uniknąć infekcji i komplikacji wiążących się z nimi należy:

  • dbać o higienę cewnika
  • pić dużo płynów co najmniej 2-3 litry dziennie, można też pić ziołowe środki moczopędne, co zapobiega inkrustacji cewnika
  • stosować sok lub tabletki z żurawiny albo czarnej porzeczki lub witaminę C
  • wymieniać cewnik co 2-3 tygodnie
  • można też stosować leki odkażające drogi moczowe.

 

Postępowanie w przypadku infekcji dróg moczowych z założonym cewnikiem

Należy ograniczyć zastosowanie antybiotyków do leczenia objawowego zakażenia dróg moczowych. Przy wystąpieniu infekcji trzeba wymnienić cewnik, czynność należy powtórzyć po kilku dniach. Cewnik jest miejscem gdzie odkładają się kolonie bakterii, utrzymywanie cewnika przy infekcji powoduje podtrzymywanie zakażenia. Przy częstych infekacjach z założonym cewniku do cewki moczowej należałoby również rozważyć zastąpienia go drenażem nadłonowym, szczególnie przy braku skuteczności leczenia antybiotykami.

 

Wymiana cewnika

Niedostatecznie często zmieniany cewnik powoduje, że na jego powierzchni odkładają się złogi wapniowo-fosforanowe. Kiedy wymieniamy cewnik złogi odpadają od jego ścian i zostają w pęcherzu moczowym, może to doprowadzić do kamicy pęcherzowej - dość częstego powikłania u osób po urazie rdzenia kręgowego.

Częsta wymiana cewnika zapobiegnie również zaczopowaniu jego światła zlepami nabłonków i cząstkami ropy.

Jest pewna zasada dotycząca wymiany cewników, która mówi, że cewniki lateksowe należy wymieniać po upływie około 10 dni, cewniki powlekane silikonem bądź teflonem co 3 tygodnie, natomiast cewniki z czystego silikonu po około 4-6 tygodniach. Oczywiście każdy objaw zakażenia, zapchania się cewnika czy też wycieku obok cewnika należy uznać jako wskazanie do jego wymiany.

Nie zaleca się przepłukiwania cewnika, ponieważ wtedy czop zatorowy z cewnika najczęściej zakażony jest wpychany pod ciśnieniem z powrotem do pęcherza, co często prowadzi do powstania zapalenia dróg moczowych.

 

 

 

Źródła:

http://www.urodyn.med.pl/?dzial=6&id=5

http://www.mp.pl/artykuly/index.php?aid=12183

http://www.pharmanet.com.pl/szkolaurolo/opracowanie1.asp

http://cewa.hosp.torun.pl/slownik/cewnik.html


 
Badania diagnostyczne w chorobach układu moczowego. PDF Drukuj Email
poniedziałek, 13 grudnia 2010 21:48

 

Urografia

Co to jest?

Urografia jest to badanie polegające na wykonaniu specjalego prześwietlenia RTG całego układu moczowego tzn. nerek, moczowodów oraz pęcherza moczowego.

W jakim celu jest wykonywane?

Za pomocą tego badania lekarz może określić położenie, kszałt, zarys, ukrwienie i zdolności wydalnicze nerek, wykrycie złogów i kamieni, pęknięcia nerki, zwężenie moczowodów oraz zastoje moczu w pęcherzu moczowym. Można również stwierdzić istnienie torbieli i guzów nerek

 


Jak jest wykonywane?

Otrzymujemy najczęściej dożylnie kontast - substancję cieniującą, zazwyczaj jest to jod, który premieszcza się z krwią do nerek i układu moczowego. Niektórzy pacjenci mogą poczuć uderzenie gorąca lub duszność po wstrzyknięciu kontrastu, ale zazwyczaj uczucie to szybko mija.

Następnie wykonywane są zdjęcia RTG w różnych przedziałach czasu po 10, 20, 30 i 60 minutach. Czasem technik może umieścić woreczek obciążający brzuch, aby pomóc nerkom szybciej się napełnić. Pod koniec badania będziesz poproszony o opróżnienie pęcherza, jeśli to możliwe samodzielnie lub przy pomocy cewnika. Następnie wykonywane jest jeszcze jedno zdjęcie.

Przygotowanie do badania

Wieczorem przed badaniem najlepiej jest się wypróżnić. Rano możesz zjeść bardzo delikatne śniadanie, choć lepiej być na czczo. Możesz pić wodę w dowolnych ilościach.

Możliwe powikłania

U niektórych osób może wystapić uczulenie na jod, który jest składnikiem kontrastu podawanego podczas badania. Należy o tym uprzedzić lekarza i technika wykonującego badanie.

Wynik badania

Wynik badania przekazywany jest pacjentowi w postaci opisu z dołaczonymi kliszami rentgena.

 


Ultrasonografia Układu Moczowego (USG)

Co to jest?

Jest to badanie pozwalające na zbadanie nerek, pęcherza moczowego oraz dróg moczowych za pomocą fal dźwiękowych. Nie jest to prześwietlenie RTG i nie podaje się przy tym badaniu żadnych środków kontrastowych.

W jakim celu jest wykonywane ?

Ultradźwięki pozwalają na dostrzeżenie zmian w ścianach pęcherza moczowego lub też zmian w strukturze i wielkości nerek. Za pomocą USG można wykryć kamienie w układzie moczowym, bądź guzy czy torbiele w nerkach.

Jak jest wykonywane?

Specjany żel jest aplikowany na twój brzuch i boki. Żel jest trochę zimny i to będzie jedyny dyskomfort jaki możesz poczuć. Następnie głowica aparatu jest umieszczana nad badanymi obszarami. Urządzenie przetwarza fale dźwiękowe odbijające się od twoich nerek, pęcherza moczowego oraz dróg moczowych i przekształca go na obraz.

Przygotowanie do badania

Musisz mieć pełen pęcherz aby móc dobrze wykonać badanie. Nie opróżniaj pęcherza ani nie cewnikuj się dopóki badanie się nie zakończy. Unikaj napoi gazowanych, aby zbierające sie gazy nie zmniejszyły wyrazistości obrazu. Jeśli często zdarza ci się odczuwać objawy autonomicznej dysrefleksji nie dopuść do przepełnienia pęcherza moczowego do momentu powstania symptomów, nawet jeśli oznacza to opróżnienie pęcherza przed wyjściem z domu.

Wynik badania

Pacjent otzymuje wynik w postaci opisu z ewentualnie dołączonym zdjęciem USG.

 

 

Klirens Kreatyniny

Co to jest?

Badanie polega na pobraniu próbki krwi i na zbiórce moczu przez 24 godziny.

W jakim celu jest wykonywane?

Kreatynina jest to produkt metabolizmu mięśni i jest wychwytywany i w całości wydalany przez nerki. Stężenie kreatyniny w krwi pozwala na ocenę funkcjonowania nerek. Masa mięśniowa zazwyczaj nie zmienia się raptownie, dlatego poziom kreatyniny pozostaje niezmieniony do czasu powstania zaburzeń funkcjonowania nerek.

Jak jest wykonywane?

Mocz jest zbierany w pojemnik przez 24 godziny, następnie pobiera się z niego próbkę, bądź zabiera się cały pojemnik do laboratorium w celu wykonania badania. Należy zwrócić uwagę na dokładne zebranie wszystkich porcji moczu w ciągu doby, oraz na to żeby ilość przyjmowanych płynów nie różniła się od codziennego spożycia. W laboratorium pobierana jest również próbka krwi w celu oznaczenia poziomu kreatyniny. Krew należy pobrać do 8 godzin po zakończeniu zbiórki moczu.

Wynik badania

Wynik badania przekazywany jest w formie opisu.

 

 

Wziernikowanie Pęcherza Moczowego (Cystoskopia)

Co to jest?

Cystoskopia polega na bezpośrednim oglądaniu pęcherza moczowego i moczowodów przy pomocy specjalnego wziernika zwanego cystoskopem. Jest to rurka z układem optycznym i wiązką światłowodów oświetlających pole badania. Badanie trwa zazwyczaj około 10 minut.

W jakim celu jest wykonywane?

Cystoskopię wykonuje się z kilku powodów:

  • W celu wykrycia zmian wewnątrz pęcherza moczowego, co jest dość powszechne u osób używających cewnik założony na stałe.
  • W celu zlokalozowania źródła krwawienia lub infekcji
  • W celu usunięcia kamieni z pęcherza moczowego.
  • W celu założenia lub usunięcia stentów (rurek prowadzących od nerek do pęcherza).
Jak jest wykonywane?

W większości przypadków badanie to można wykonać z niewielkim tylko dyskomfortem dla badanego. Lokalne zastosowanie żelu znieczulającego pomoże wykonać badanie.

Cystoskop wsuwany jest przez cewkę moczową do pęcherza moczowego, lekarz wykonujący badanie sprawdza pęcherz przez układ optyczny. Twój pęcherz zostanie napełniony sterylną wodą podczas badania, dlatego należy powiadomoć lekarza kiedy zaczniesz odczuwać przepełnienie pęcherza.

Jeśli wystapią u ciebie objawy autonomicznej dysrefleksji należy o tym poinformować lekarza.

Przygotowanie do badania

Do badania nie trzeba się specjalnie przygotowywać. Może istnieć potrzeba zastosowania znieczulenia ogólnego u osób z urazem rdzenia w okolicy szyjnej oraz piersiowej z powodu ryzyka wystapienia objawów autonomicznej dysrefleksji. Czasem wskazane jest podanie przez 1-2 dni przed badaniem środków zapobiegajcych zakażenie dróg moczowych.

 

 

Cystoureterogafia Mikcyjna (CUM)

Co to jest?

Jest to badanie pozwalające na dostarczenie informacji dotyczących nieprawidłowości zachodzących w dolnym odcinku dróg moczowych tzn cewce moczowej pęcherzu moczowym i ewentualnie moczowodach. Ułatwia określić przeszkody w odpływie moczu zwłaszcza w szyi pęcherza moczowego, stopień cofania się moczu z pęcherza do moczowodu(reflux ) oraz stopień jego zalegania w pęcherzu.

Jak jest wykonywane?

Do pęcherza moczowego zakładany jest cewnik przez który podaje się środek cieniujący tzw kontrast. Podczas oddawania moczu robione są zdjęcia RTG.

Jeśli masz możliwość samodzielnie opróżnić pęcherz, będziesz poproszony o współpracę i kontrolowane oddawnie moczu, zdjęcia są bowiem wykonywane po napełnieniu pęcherza, podczas mikcji (wydalanie moczu) i po opróżnieniu pęcherza.

Przygotowanie do badania

Na tydzień przed badaniem powinieś mieć zrobiony posiew moczu, żeby się upewnić, że podczas badania nie będziesz mieć infekcji pęcherza. Zażywanie antybiotyków nie jest przeciwskazaniem do badania. Najlepiej na wieczór przed badaniem należy się wypróżnić, żeby zdjęcia RTG wyszły bardziej wyraźnie.

Wynik badania

Wynik badania otrzymuje pacjent w postaci opisu z niekiedy dołączonymi zdjęciami RTG.

 

 

Badanie Urodynamiczne z Pomiarem Przepływu Moczu

Co to jest?

Urodynamika jest to badanie, które pomaga ocenić rodzaj zaburzeń prowadzących do nieprawidłowości w opróżnianiu pęcherza, czy twój pęcherz jest w stanie obkurczyć się bez twojej kontroli. Dzieki temu badaniu można okreslić również sprawność mięśni biorących udział w opróznianiu pęcherza moczowego, oraz czy wypieracz pęcherza i zwieracz współpracują ze sobą. Można także zmierzyć pojemność pęcherza.

Jak jest wykonwane?

Mały cewnik wprowadzany jest do pęcherza moczowego i podłączony do aparatu zapisującego czyności elektryczne badanych mięśni oraz do specjalnego manometru do pomiaru ciśnienia w pęcherzu. Poprzez drugi otwór w cewniku wprowadzana zostaje do pęcherza woda lub dwutlenek węgla. Zakładana jest również sonda do odbytu.

Będziesz poproszony o zakomunikowanie pierwszego sygnału parcia w pęcherzu. Musisz również powiedzieć, w którym momencie ciśnienie będzie na tyle silne, że będziesz chciał opróżnić pęcherz i nie wytrzymasz dłużej.

Pojemność twojego pęcherza i ciśnienie mięśni pęcherza moczowego zostaną zarejestrowane, po czym będziesz mógł opróżnić pęcherz.

Przygotowanie do badania

Postaraj się przybyć na badanie z wypełnionym pęcherzem. Jeśli opróżnisz pęcherz tuż przed wejściem, może to przedłużyć badanie.

Możesz zostać poroszony o opróżnienie pęcherza do specjanej toalety, która zmierzy strumień moczu oraz jego objętość i czas w jakim jest on oddawany. Następnie zakładane są cewnik i sonda i rozpoczyna się badanie.

Jeżeli przyjmujesz leki pomagające rozluźnić mięśnie pęcherza moczowego skonsultuj się z lekarzem na tydzień przed badaniem, żeby się upewnić czy powinieneś nadal je przyjmować. Niektóre leki mogą zakłócić wyniki badania urodynamicznego. Nie zaprzestaj brania antybiotyków, zwłasza tych zastosowanych na infekcje dróg moczowych.

Możliwe powikłania po badaniu

Istnieje ryzyko infekcji dróg moczowych związane z cewikowaniem. Jeśli twój mocz po badaniu będzie brzydko pachniał lub zmieni kolor lub będziesz odczuwać pieczenie albo ból przy oddawaniu moczu skontaktuj sie ze swoim lekarzem prowadzącym.

U niektórych osób z wysokim urazem rdzenia podczas badania mogą wystąpić symptomy autonomicznej dysrefleksji. Mogą one spowodować wzrost ciśnienia krwi, bóle głowy, pocenie się poniżej poziomu uszkodzenia. Jeśli zauważysz którekolwiek z tych objawów natychmiast poinformuj o nich osobę przeprowadzającą badanie.

Wynik badania

Wynik badania przekazywany jest w formie opisu, czasem z dołączonym wydrukiem zapisów mierzonych ciśnień i zmian elektromiograficznych.

 

 

Scyntygrafia Nerek (Renoscyntygrafia)

Co to jest?

Jest to badanie służące ocenie kształtu, wielkości, położeniu, ruchomości oraz czynności nerek. Można również określić wielkość przepływu i filtracji moczu dla każdej nerki z osobna oraz przyczyny zablokowania dróg moczowych uniemożliwiające przepływ moczu. Badanie pozwala ocenić wady nerek oraz zmiany w nich powstałe.

Jak jest wykonywane?

Pacjent kładzie się na brzuchu. Lekarz podaje radioznacznik dożylnie i następnie specjalna gammakamera połączona z komputerem wykonuje pomiary i zdjęcia. Ważne jest aby podczas badania pozostawać w bezruchu.

Czasem przeprowadza się także badanie z preparatami kaptopril lub furosemid.

Jeśli podczas badania odczujesz symptomy autonomicznej dysrefleksji natychmiast musisz o tym poinformować lekarza.

Wynik badania

Wynik badania przekazywany jest w postaci opisu, czasem z dołączonymi barwnymi wydrukami przedstawiającymi nerki oraz kliszami fotograficznymi (scyntygramami).

 

 

 

Źródło:

http://depts.washington.edu/rehab/sci/pamp_urolog_test.html

Informacje pochodzą z Northwest Regional Spinal Cord Injury System University of Washington.

 

 
Zakażenia układu moczowego PDF Drukuj Email
poniedziałek, 13 grudnia 2010 21:46

Terminem zakażenia układu moczowego (ZUM) określamy obecność drobnoustrojów w drogach moczowych powyżej zwieracza pęcherza moczowego.
Najczęściej chorują na nie kobiety ze względu na bliskość anatomiczną cewko moczowej i stosunku do odbytnicy i pochwy oraz niewielka długość cewki moczowej u kobiet, przez co drobnoustroje łatwo dostają się do pęcherza moczowego.

 

  • Utrudniony odpływ moczu
    • Anomalie anatomiczne nerek i dróg moczowych
    • Kamienie, nowotwory, choroby stercza, zwężenie zastawki cewki moczowej
    • Zaburzenia czynnościowe pęcherza moczowego(np. w wyniku urazu rdzenia)
    • Refluks pęcherzowo-moczowodowo-nerkowy
  • Nadużywanie leków przeciwbólowych
  • Zaburzenia przemiany materii: cukrzyca, dna, hiperkalcemia, hipokalemia
  • Cewnik założony na stałe
  • Upośledzona odporność ustroju
  • Ciąża
  • Przemoczenie lub przeziębienie
  • Duża aktywność seksualna
  • Mała diureza(wydalanie moczu) przy utracie płynów ustrojowych

Bakteriologiczne badanie moczu.

Mocz do badania bakteriologicznego pobiera się ze środkowego strumienia, tylko w wyjątkowych przypadkach pobiera się go metodą cewnikowania lub nakłucia pęcherza moczowego. 
Mocz zdrowego człowieka pobrany w warunkach pełnej aseptyki jest jałowy. Występowanie drobnoustrojów w moczu określa się jako bakteriomocz. Kiedy nie można zachować warunków aseptyki przy oddawaniu moczu drogą fizjologiczną, może się zdarzyć, że mocz zdrowych osób zawiera niewielką ilość bakterii pochodzących z końcowego odcinka cewki. Ich liczba jest z reguły mniejsza niż 1000 w 1 ml moczu. 
W razie dwukrotnego występowania bakterii w liczbie większej niż 100 000 w 1 ml przyjęto, ze jest to bakteriomocz znamienny. Niektórzy uważają, że bakteriomocz znamienny to występowanie w moczu jakichkolwiek patogenów uropatogennych (E.coli, Proteus vulgaris, Pseudomonas, Klebsiella) niezależnie od ich liczby. Występowanie drobnoustrojów tego samego rodzaju w kilku kolejnych badaniach moczu jest niezbitym dowodem zakażenia układu moczowego.

 

Drobnoustroje w zakażeniach układu moczowego (ZUM)

Najczęściej spotykanymi drobnoustrojami będącymi przyczyną zakażeń dróg moczowych są:E.coli, Klebsiella, Proteus, i Pseudomonas rzadziej paciorkowce, gronkowce i inne drobnoustroje(grzyby, Mycobacterium tbc).

 

Patogen ZUM nabyte poza szpitalem i/lub osoby uprzednio zdrowe ZUM nabyte w szpitalu i/lub osoby z upośledzeniem odporności
Bakterie G (-) Escherichia coli
Klebsiella
Proteus
Escherichia coli
Klebsiella
Proteus
Pseudomonas
Enterobacter
Serratia
Citrobacter
Salmonella
Bakterie G (+) Staphylococcus
saprophyticus
Staphylococcus epidermidis
Enterococci
Lactobacilus
Streptococcus B
Prątki Mycobacterium tuberculosis
Prątki atypowe
Mycoplasma Ureaplasma
Grzyby Candida
Aspergillus
Cryptococcus
Wirusy Cytomegalowirus
Adenowirus


Drogi zakażenia

  • Wstępująca - 98% przypadków, gł. flora bakteryjna jelit
  • Hematogenna - poprzez krew, dotyczy osób z uprzednio uszkodzonymi nerkami

Klasyfikacja zakażeń układu moczowego

  • Zakażenia dolnego odcinka dróg moczowych - cewka, pęcherz moczowy
  • Zakażenia górnego odcinka dróg moczowych - nerka

    W zależności od przyczyny i czasu trwania choroby zmiany chorobowe w drogach moczowych mogą się charakteryzować obrzękiem błony śluzowej, wybroczynami krwistymi lub zmianami ropnymi, lub nawet owrzodzeniami.

     

    Następstwa zakażeń układu moczowego

    W zależności od lokalizacji, rodzaju i nasilenia zmian chorobotwórczych zakażenie dróg moczowych może przebiegać zupełnie bezobjawowo lub manifestować się objawami zapalenia pęcherza moczowego lub ostrego albo odmiedniczkowego zapalenia nerek.

     

    • Bakteriomocz bezobjawowy - dotyczy pacjentów, którzy mają dodatni posiew moczu, ale są bez objawów klinicznych (należy w wywiadzie zapytać pacjenta o nykturię i naglące parcie na mocz). Przeprowadzanie badań przesiewowych w kierunku bakteriomoczu bezobjawowego uzasadnione jest u kobiet w pierwszym trymestrze ciąży oraz u chorych poddawanych planowanym zabiegom urologicznym. Decyzja co do leczenia bakteriomoczu bezobjawowego uzależniona jest od szeregu czynników takich jak: wiek chorego, stałe lub okresowe cewnikowanie pęcherza, istnienie nieprawidłowości w obrębie układu moczowo-płciowego, rodzaj wykrytego patogenu.
      Bezobjawowy bakteriomocz wymaga leczenia:
      • u dzieci poniżej 6 r.ż.
      • u kobiet ciężarnych
        Częstość występowania bakteriomoczu jest taka sama u kobiet w ciąży, jak i u nieciężarnych.
      • u osób z przeszkodą w odpływie moczu, zwłaszcza jeżeli wyizolowany patogen rozkłada mocznik (podwyższone ryzyko rozwoju kamicy moczowej)
      • u osób cewnikowanych z potwierdzoną posiewem obecnością patogenów rozkładających mocznik.
    • Zapalenie cewki moczowej
      Zapalenie cewki moczowej jest to stan zapalny umiejscowiony powyżej zwieracza wewnętrznego cewki. Wyróżnia się dwa rodzaje zapalenia cewki moczowej: rzeżączkowe i nierzeżączkowe. 
      Przyczyną nierzeżączkowgo zapalenia jest najczęściej zakażenie takimi drobnoustrojami jak Chlamydia trachomatis, Ureaplasma urealyticum, Mycoplasma homonis, Trichomonas vaginalis i wirusy Herpes typu II. Do zakażenia dochodzi najczęściej w czasie stosunku płciowego. Objawia się zazwyczaj wyciekiem z cewki moczowej o charakterze śluzowym lub ropnym, świądem, pieczeniem i bólem w cewce moczowej podczas oddawania moczu. Stan zapalny w cewce moczowej może być przyczyną zapalenia stercza, najądrzy i jąder, a z czasem zapalenia pęcherza moczowego. Rozprzestrzenienie się stanu zapalnego na najądrza i jądra może być przyczyną niepłodności.
    • Zapalenie pęcherza moczowego
      Objawami może być częstsze parcie na pęcherz przy wydalaniu małych ilości moczu, pieczenie i kłucie w okolicy podbrzusza, w niektórych przypadkach pojawia się ostry zapach moczu i zabarwienia krwią. Najczęściej wywoływane przez Escherichia coli (w 80 %), S. Saprophyticus (5-15 %), Klebsiella, Proteus, paciorkowce. Powikłania: krwotoczne zapalenie pęcherza moczowego, wstępujące odmiedniczkowe zapalenie nerek.
    • Ostre odmiedniczkowe zapalenie nerek
      Objawy odmiedniczkowego zapalenia nerek mogą być nietypowe: dreszcze, brak apetytu, nudności, wymioty, bóle brzucha, objawy ze strony układu nerwowego, bóle w okolicy lędźwiowej. Mocz może być mętny lub nieco zabarwiony na czerwono z powodu obecności krwi. Powodowane jest najczęściej przez bakterieEscherichia coli(w 80 %), Proteus mirabilis, Klebsiella pneumoniae, S. Saprophyticus.
      Ostre bakteryjne odmiedniczkowe zapalenie nerek może być przyczyną powstawania licznych ropni nerkowych lub ropnia okołonerkowego, oraz ciężkiej i groźnej dla życia posocznicy urogennej.
    • Przewlekłe odmiedniczkowe zapalenie nerek
      Długotrwałe zapalenie nerek powoduje stale postępujące uszkodzenie tego narządu. Pojawia się osłabienie, uczucie rozbicia, wzmożnona nużliwość, częściej oddajemy mocz szczególnie w nocy. Przewlekłe odmiedniczkowe zaplenie nerek rozwija się najczęściej w wyniku nawrotów infekcji dróg moczowych, w tym i ostrego odmiedniczkowego zapalenia nerek. Ważna przyczyną może być wieloletnie nadużywanie leków przeciwbólowych, jak również obecność kamieni nerkowych.

    Metody oceny aktywności leków

    Prostym językiem mówiąc, jest to sposób oceny skuteczności antybiotyków na poszczególne szczepy patogenów chorobotwórczych. Wyniki te otrzymujemy po wykonaniu badania posiewu moczu z antybiogramem.

    MIC (Minimum Inhibition Concentration) - najmniejsze stężenie leku hamujące wzrost bakterii (w mg/l)

    Lek jest tym bardziej aktywny (a szczepy bardziej wrażliwe), im wartość MIC jest mniejsza przy porównywanych dwóch wartościach.

     

    Szczep jest wrażliwy na dany lek, gdy wartość MIC jest równa lub niższa od stężenia tego leku osiąganego w surowicy przy normalnym dawkowaniu leku.

    Szczep jest średniowrażliwy , gdy w celu zahamowania jego wzrostu trzeba zwiększyć stężenie leku w surowicy przez zwiększenie jednorazowych dawek leku.

    Szczep jest oporny, gdy wartość MIC jest wyższa od stężenia leku osiąganego w surowicy.

    Źródło:http://www.adamed.com.pl/produkty.asp?who=1&id=1&page=17〈=pl

     



  •  
    Pęcherz neurogenny PDF Drukuj Email
    poniedziałek, 13 grudnia 2010 21:45

     

    Co to jest pęcherz neurogenny ?

    Mięśnie i nerwy układu moczowego współdziałają razem aby utrzymać mocz w pęcherzu moczowym, a potem opróżnić go w odpowiednim czasie. Nerwy przekazują komunikaty z pęcherza do mózgu, i z mózgu do mięśni okalających pęcherz. Mózg przekazuje informacje do mięśni, kiedy mają ścisnąć się lub rozluźnić się, aby wydalić mocz z pęcherza. Przy pęcherzu neurogennym nerwy, które powinny przekazywać polecenia nie pracują prawidłowo.

    Kłopoty często związane z pęcherzem neurogennym:

     


    • Popuszczanie moczu - zachodzi często, kiedy mięśnie odpowiedzialne za trzymanie moczu nie dostaną odpowiedniego polecenia.
    • Zatrzymanie moczu - dzieje się tak kiedy mięśnie odpowiedzialne za trzymanie moczu nie dostaną polecenia, że czas wypróżnić pęcherz.
    • Uszkodzenie naczyń krwionośnych w nerkach - dzieje się tak, kiedy pęcherz moczowy przepełnia się i mocz wraca do nerek, powodując wzrost ciśnienia.
    • Infekcje pęcherza lub dróg moczowych - często jest rezultatem długiego trzymania moczu w pęcherzu moczowym.

     

    Co może powodować powstanie pęcherza neurogennego?

    • wypadki powodujące uszkodzenie mózgu lub urazy rdzenia kręgowego
    • zatrucia metalami ciężkimi
    • cukrzyca
    • ostre infekcje
    • genetycznie uwarunkowane kłopoty z układem nerwowym

     

    W jaki sposób diagnozowany jest pęcherz neurogenny?

    Kiedy podejrzewany jest pęcherz neurogenny, należy wykonać badania zarówno układu nerwowego jak i samego pęcherza. Badania mogą obejmować prześwietlenia głowy i kręgosłupa lub EEG(Encefalografia mózgu), aby zidentyfikować ewentualne dysfunkcje mózgu.

    Nerwy i mięśnie pęcherza moczowego są również badane za pomocą prześwietleń lub badania urograficznego lub urodynamicznego. Przeprowadza się badanie polegające na napełnieniu pęcherza moczowego, aby zbadać ile płynu może utrzymać pęcherz oraz czy opróżni się całkowicie.

     

    W jaki sposób leczony jest pęcherz neurogenny?

    Leczenie pęcherza neurogennego zależy od tego w jakim stopniu uszkodzone są nerwy, jaki typ dysfunkcji występuje, jaką historie choroby ma pacjent, jak poważne są objawy i od diagnozy lekarza. Sposoby leczenia mogą obejmować:

    • regularne opróżnianie pęcherza poprzez cewnikowanie
    • leki
    • zastosowanie sztucznego zwieracza.

     

     

     

    Źródło: http://www.umm.edu/urology-info/neurblad.htm

     

     
    Sposoby zabezpieczeń PDF Drukuj Email
    poniedziałek, 13 grudnia 2010 21:43

     

    W wielu przypadkach nietrzymania moczu konieczne jest stosowanie srodków pomocniczych, których wybór na polskim rynku jest coraz bogatszy.

    Wkladki urologiczne dla mężczyzn

    Srodki te sa nazywane takze kieszonkami praciowymi. Ich ksztalt jest dopasowany do narzadów plciowych mezczyzny. Nie ograniczaja swobody w codziennych czynnosciach - sa niewidoczne i latwe w uzytkowaniu: samoprzylepne paski mocowane do slipów utrzymuja wkladke na wlasciwym miejscu. Mozna je stosowac wraz ze specjalnie do tego przeznaczona siatkowa elastyczna bielizna. Sa róznej wielkosci i chlonnosci. Zbiorniczek powinno sie zmieniac przecietnie 1-3 razy dziennie lub w razie odczucia, ze jest pełen.

     


    Podpaski urologiczne dla kobiet

    Sa one ksztaltem dopasowane do ciala i produkowane w róznych rozmiarach, tak jak praktyczna elastyczna bielizna. Mocuje sie je za pomoca paska z klejem. Odpowiednio czesta zmiana podpasek zapobiega wystepowaniu nieprzyjemnego zapachu. Warto stosowac podpaski zawierajace superwsiakliwy material, który utrzymuje mocz gleboko w podpasce (najlepsze sa te, w których mocz przeksztalcany jest w zel), pozwala to uniknac przeciekania.

     

    Cewniki zewnetrzne (uridomy)

    Wystepuja jako srodki samoprzylepne lub z paskiem mocujacym, dostosowane do polaczenia z workiem na mocz. U niektórych chorych z pecherzem neurogennym i u pacjentów po licznych operacjach stwierdzono reakcje alergiczna na lateks. W takich przypadkach wskazane jest stosowanie cewników zewnetrznych bezlateksowych. Nalezy co najmniej raz dziennie sprawdzac, czy uridom jest dobrze umocowany i jaki jest stan skóry stykajacej sie z cewnikiem.

     

    Worki do zbiórki moczu

    Kupujac je, nalezy zwrócic uwage na jakosc. Dobry worek jest miekki, z lekkiej tkaniny, tylna scianke ma wykonana z miekkiego nietkanego materialu, który w przypadku mocowania worka na nodze pozwala skórze oddychac. Worek powinien miec odpowiedniej dlugosci dren, wykonany z materialu zapobiegajacego jego zaginaniu i skrecaniu sie, oraz zawór uniemozliwiajacy cofanie sie moczu do drenu. Jezeli chory jest aktywny, potrzebny mu jest worek, który nie bedzie utrudnial poruszania sie, a wiec mocowany na nodze pacjenta lub do wózka. Worki takie powinny byc zawsze umieszczane ponizej poziomu spojenia lonowego, aby nie dopuszczac do cofania sie moczu z worka.

     

    Zacisk praciowy

    Jest to bardzo lekka, delikatna, z zewnatrz usztywniona, specjalnie wyprofilowana nakladka na pracie, która po zamocowaniu uciska na cewke moczowa, odcinajac niekontrolowany wyplyw moczu. W ciagu dnia osoba majaca problem z nietrzymaniem moczu powinna co 1,5 lub 2 godz. otwierac zacisk i oddawac mocz, a w nocy - w razie parcia. Czestotliwosc otwierania zaciskacza jest uzalezniona od ilosci spozywanych plynów. Zacisk jest wyscielony miekkim, bardzo delikatnym tworzywem nie przylegajacym do skóry. Zacisk moze byc myty i uzywany przez dluzszy czas, nie dluzej jednak niz 7 dni.

     

    Pieluchomajtki

    Kazdy chory powinien miec dobrany odpowiedni rozmiar (maja od 50 do 150 cm w pasie i rózna chlonnosc - od 850 do 1700 ml). Pieluchomajtki musza miec absorbujaca wkladke, która zapewnia sucha powierzchnie i mozliwosc utrzymywania na wlasciwym miejscu za pomoca tasm i przylepców. Nalezy zwracac uwage, by brzegi pieluchy wokól nóg byly elastyczne i scisle do nich przylegaly - zapobiega to przepuszczaniu wilgoci. Najlepsze sa te, których powierzchnia stykajaca sie z cialem jest wykonana z nienasiakliwej wlókniny, co pozwala na utrzymanie suchej skóry. Jezeli to mozliwe, nalezy stosowac pieluchy zawierajace wskaznik wilgotnosci; dzieki niemu latwo okreslic, kiedy trzeba zmienic pieluche - jest to istotne w pielegnacji osób nieprzytomnych lub bez kontaktu.

     

    Basen

    W pielegnacji osób obloznie chorych niezbedny jest basen, wykonany ze sztucznej masy lub ze stali nierdzewnej, gdyz pokrywajaca go emalia z czasem ulega uszkodzeniu. Nierówna powierzchnia basenu moze byc przyczyna uszkodzen skóry na posladkach.

    Krzesla sanitarne sa duza pomoca w prawidlowej pielegnacji niesprawnych ruchowo chorych. Zakres funkcjonalnosci krzesla zalezy od rodzaju materialu i wyposazenia w kólka. Krzeslo takie moze byc stosowane przy lózku chorego jako toaleta, ale tez umozliwia przewiezienie chorego do lazienki i najechanie na sedes lub pod prysznic. Moze takze po przykryciu otworu w siedzisku sluzyc jako wózek dla chorego. Istotne jest wtedy, zeby krzeslo mialo nakladane boczne porecze, na które mozna nasuwac blat, wykonany na przyklad ze sklejki. Powstaje wtedy podreczny stoliczek, który jest wygodnym oparciem dla niedowladnych rak.

     

    Cewnik

    Do niedawna u osób obloznie chorych z nietrzymaniem moczu znacznego stopnia stosowano odprowadzanie moczu za pomoca cewnika Foleya, zalozonego na stale do pecherza. Zapobiegalo to lezeniu chorego w wilgotnej poscieli, ale niestety postepowanie takie mialo tez swoje ujemne strony. Zalozony na stale cewnik moze byc bowiem zródlem utrzymujacych sie zakazen ukladu moczowego, powstawania odlezyn w cewce moczowej i szyi pecherza. Obecnie cewnik Foleya zaklada sie w wyjatkowych sytuacjach, gdy niemozliwe jest stosowanie innych metod. Cewnikowanie pecherza wykonuja lekarze lub pielegniarki na zlecenie lekarza. Jezeli osoba ma zalozony cewnik Foleya do pecherza moczowego, nalezy pamietac, ze utrzymuje sie on w pecherzu moczowym dzieki umieszczonemu na koncu balonikowi. Po wprowadzeniu cewnika do pecherza balonik wypelnia sie jalowym plynem, który wplywa przez kanal znajdujacy sie w scianie cewnika. W zwiazku z tym nalezy uwazac, zeby na skutek nieuwaznych zabiegów pielegnacyjnych nie wyrwac cewnika, gdyz balonik, którego srednica jest znacznie wieksza od przekroju cewki moczowej, moze uszkodzic jej delikatne scianki. Chorzy powinni wykonywac zabiegi higieniczne, a szczególnie dbac o czystosc w okolicy cewnika. Okres utrzymania cewnika w pecherzu zalezy od rodzaju materialu, z którego zostal on wykonany i waha sie od 10 dni do kilku tygodni. Po uplywie tego okresu lub stwierdzeniu uposledzenia droznosci cewnika, powinien on byc wymieniony, poniewaz zatkanie go moze spowodowac bolesne zatrzymanie moczu. Aby uniknac zageszczania moczu, pacjent musi duzo pic. Jalowosc ukladu moczowego zapewnia zamkniety system zbierania moczu; nie nalezy stosowac zatyczek do cewników. Nie mozna tez - w celu poprawienia droznosci - przeplukiwac ich nawet jalowymi roztworami.

    Dla osoby z nietrzymaniem moczu najwazniejsze jest, by jej skóra byla sucha, czysta, nie podrazniona, a przykry zapach wyeliminowany do minimum. Potrzeby te pomagaja zaspokoic liczne preparaty farmaceutyczne, które zapobiegaja podraznieniom skóry. Na wyróznienie zasluguja szczególnie zele myjaco-odkazajace, opatrunki ochronne, kremy ochronne, talk w zelu.

    Do zabezpieczenia poscieli mozna stosowac jednorazowe podklady higieniczne i podklady chlonace w zróznicowanych rozmiarach. Ich zewnetrzna warstwe stanowi wlóknina sanitarna, a zastosowana folia zapobiega przemakaniu. Wnetrze najczesciej jest z masy celulozowej lub regenerowanej waty bawelnianej. Nie nalezy stosowac podkladów gumowych, folii i ligniny, gdyz moga przyczynic sie do oparzen skóry i odlezyn.

     

    W 1995 r. w Olsztynie powstalo Stowarzyszenie na Rzecz Chorych Dlugotrwale Unieruchomionych "Niebieski Parasol", wspierane przez Okregowe Rady Pielegniarek i Poloznych. Glówna siedziba Stowarzyszenia miesci sie w Olsztynie przy ul. Krasickiego 1B, tel. (089) 541-22-67, zas jego oddzialy - w Gorzowie Wielkopolskim, Grudziadzu, Kielcach, Nowym Saczu, Siedlcach, Sieradzu, Tarnobrzegu i Wegorzewie. Stosowane srodki pomocnicze powinny byc bezpieczne dla zdrowia i dyskretne. Pozwoli to na ograniczenie, a nawet wyeliminowanie odczuwanego dyskomfortu fizycznego i psychicznego.

     

    Źródło:

    "Zyjmy dluzej" 12 (grudzien) 1998

     

     
    Powikłania urologiczne u chorych z para- i tetraplegią PDF Drukuj Email
    poniedziałek, 13 grudnia 2010 21:42

     

    Andrzej Zbigniew Buczynski

    Ordynator Oddzialu Neuro-Urologii Centrum Rehabilitacji im. prof. M. Weissa w Konstancinie


    Problemy urologiczne wystepuja u wszystkich chorych dotknietych para- i tetraplegia bez wzgledu na etiologie choroby, poniewaz u chorych tych dochodzi do powstania dysfunkcji neurogennej dolnych dróg moczowych. Zaburzenia neurofizjologiczne mechanizmów wydalania moczu wymagaja odpowiedniego postepowania urologicznego od poczatku choroby poprzez cale dalsze zycie chorego. Duza czesc powiklan urologicznych spowodowana jest niewlasciwym postepowaniem bezposrednio po rozpoczeciu choroby jak równiez bledami w leczeniu urologicznym tych chorych, spowodowanymi najczesciej niedocenianiem róznic w leczeniu chorych porazonych i nieporazonych.

     


    Powiklania urologiczne wczesne

    U chorych dotknietych ostra para- i tetraplegia dochodzi do czynnosciowej blokady odruchów rdzeniowych, w tym odruchu mikcji. W powyzszej sytuacji staje sie niezbedne zapewnienie odplywu moczu z pecherza. Nowoczesne rozwiazania polegaja na czasowym nadpecherzowym odprowadzeniu moczu poprzez cystostomie punkcyjna a nastepnie na jak najszybszym wprowadzeniu okresowego cewnikowania metoda sterylna. Niestety w przewazajacej wiekszosci przypadków stosuje sie u tych chorych cewniki Foley´a i to najczesciej w niewlasciwy sposób. Popelniane sa zwykle dwa bledy. Po pierwsze stosuje sie zbyt grube cewniki a po drugie sa one niedostatecznie czesto zmieniane. Stosowanie zbyt grubych cewników powoduje zaburzenia w odplywie wydzieliny cewkowej i stany zapalne cewki. Nastepstwem i dalszym powiklaniem stanów zapalnych cewki moga byc ropnie okolocewkowe lub przechodzenie stanu zapalnego na najadrze co wymaga antybiotykoterapii. Stany zapalne jadra w nastepstwie zapalenia najadrza zdarzaja sie na szczescie bardzo rzadko. Ropnie okolocewkowe moga oprózniac sie samoistnie na zewnatrz lub do swiatla cewki. W sytuacji gdy ropien przebije sie do swiatla cewki powstaje uchylek cewki moczowej. Uchylki, stwarzajac zródlo stalego nadkazania moczu, wymagaja leczenia chirurgicznego. Jezeli ropien okolocewkowy przebije sie równoczesnie do swiatla cewki i na zewnatrz, powstaje przetoka moczowa. Przetoki takie niekiedy tylko udaje sie wygoic zachowawczo poprzez dlugotrwale utrzymywanie cewnika. Przewaznie wymagaja one leczenia chirurgicznego. Niedostatecznie czesta wymiana cewników powoduje odkladanie sie na czesci cewnika znajdujacej sie wewnatrz pecherza, zlogów wapniowo-fosforanowych, tak zwanych inkrustacji, które podczas wymiany cewnika odpadaja od jego scian i pozostaja w pecherzu stanowiac poczatek kamicy pecherzowej.

     

    Generalnie, pozostawiony na stale w pecherzu cewnik, powoduje nieuchronnie wystapienie infekcji dolnych dróg moczowych i jest jedynie kwestia czasu pojawienie sie jej objawów. Infekcja dolnych dróg moczowych, szczególnie infekcja szpitalna, spowodowana jest czesto paleczka odmienca (Proteus), która wytwarza ureaze, enzym rozkladajacy mocznik. Uwolnione jony amonowe powoduja silna alkalizacje moczu. W alkalicznym moczu traca rozpuszczalnosc fosforany wapnia oraz trójfosforany amonowo-magnezowe i dochodzi do powstania kamicy infekcyjnej (kamica fosforanowa).

     

    Jak wspomniano uprzednio stosowanie na stale cewnika Foley'a jest najgorszym z mozliwych rozwiazan. Jezeli jednak warunki zmuszaja do jego stosowania, nalezy stosowac cewniki kalibru znacznie mniejszego niz kaliber cewki moczowej, to znaczy nie przekraczac nr 16F u mezczyzn i nr 18F u kobiet. Równiez wazna jest czesta wymiana cewników aby nie dopuscic do powstawania inkrustacji oraz do blokowania odplywu przez zatykanie oczek cewnika klaczkami ropy lub zlepami nablonków. Zwykle cewniki lateksowe powinny byc wymieniane najrzadziej co 10 dni, cewniki powlekane teflonem lub silikonem co 3 tygodnie a najdrozsze cewniki z czystego silikonu co 4-6 tygodni. Stosowanie powyzszych zasad moze uchronic pacjentów przed powstaniem powiklan wymagajacych czesto bardzo kosztownego leczenia.

    Leczenie objawowych infekcji dolnych dróg moczowych powinno byc stosowane zgodnie z aktualnym antybiogramem i po wykluczeniu kamicy. Leczenie infekcji bezobjawowych, wykrytych przypadkowo podczas okresowych badan bakteriologicznych moczu, nie powinno byc stosowane, poniewaz prowadzi do powstawania lekoopornych szczepów bakteryjnych. Jednym wyjatkiem jest zakazenie paleczka odmienca, która nalezy bezwzglednie zwalczac ze wzgledu na ryzyko kamicy. W przypadku istnienia kamicy, leczenie nawet celowane przynosi jedynie krótkotrwaly efekt, poniewaz antybiotyki nie wnikaja do wnetrza kamienia i po pewnym czasie infekcja rozwija sie ponownie. Nalezy wiec przed wdrozeniem celowanego leczenia uwolnic chorego od kamicy dróg moczowych.

     

    Innymi wczesnymi powiklaniami moga byc krwawienia z dróg moczowych. Przyczyna krwawienia we wczesnym okresie para- i tetraplegii moze byc uszkodzenie sluzówki pecherza spowodowane nadmiernym rozciagnieciem jego sciany przy zbyt pózno zauwazonym zaburzeniu odplywu moczu z pecherza (zatkany cewnik). Uszkodzenie sluzówki cewki moczowej poprzez niewlasciwe cewnikowanie, co ma czesto miejsce u chorych spastycznych z czynnosciowa przeszkoda na poziomie zwieracza zewnetrznego. Zdarza sie równiez uszkodzenie sciany cewki moczowej poprzez wypelnienie balonu cewnika w swietle cewki, lub podczas próby wyrwania cewnika przez chorego. Powiklaniom tym mozna zapobiec poprzez odpowiednia opieke i stosowanie bezpiecznych technik cewnikowania. Wskazane jest wprowadzenie cewnika Foley'a gleboko do pecherza, wypelnienie balonika, a nastepnie delikatne wyciagniecie do momentu wyczucia oparcia sie balonika o szyje pecherza. Poza tym zaleca sie wypelnianie balonika mala iloscia plynu (5-7 ml), aby uniknac powaznych uszkodzen cewki przy ewentualnym przypadkowym wyrwaniu cewnika.

     

    Uzywanie przy cewnikowaniu zelu ksylokainowego, ulatwia wprowadzenie cewnika zarówno poprzez zwiekszenie poslizgu jak równiez poprzez znieczulenie sluzówki cewki eliminuje odruchowy skurcz zwieracza stanowiacego czynnosciowa przeszkode i zmniejsza ryzyko mechanicznego uszkodzenia cewki.

     

    Krwawienia zarówno z pecherza jak i z cewki, spowodowane powyzszymi czynnikami, sa zwykle latwe do opanowania i po zapewnieniu dobrego odplywu moczu i wdrozeniu czasowego plukania, ustepuja calkowicie po kilku godzinach.

     

     

    Powiklania urologiczne pózne

    W okresie pózniejszym choroby mozemy sie spotkac zarówno z powiklaniami opisanymi jako wystepujace w okresie wczesnym, jak i z innymi, na które wplyw ma czynnik czasu. Przewlekle lub nawracajace infekcje dolnych dróg moczowych czesto doprowadzaja do uszkodzenia mechanizmu antyodplywowego, szczególnie w polaczeniu z hiperrefleksja wypieracza i dochodzi poprzez pojawienie sie odplywów wstecznych pecherzowo-nerkowych do przechodzenia infekcji do górnych dróg moczowych. Przewlekla infekcja górnych dróg moczowych stopniowo uszkadza miazsz nerek i prowadzi do ich niewydolnosci.

     

    U chorych z para- i tetraplegia, szczególnie u tych z uszkodzeniem neurologicznym powyzej stozka rdzeniowego, dochodzi czesto do wytworzenia czynnosciowej przeszkody podpecherzowej na poziomie szyi pecherza, na poziomie zwieracza zewnetrznego lub obu zwieraczy równoczesnie. Stan taki nie pozwala na opróznienie pecherza pomimo wysokich cisnien mikcyjnych podczas spontanicznego lub prowokowanego stymulacja zewnetrzna skurczu wypieracza. Mamy do czynienia z zaleganiem po mikcji wiekszej lub mniejszej ilosci moczu a w przypadkach krancowych z calkowitym zatrzymaniem moczu. Chorzy tacy wymagaja okresowego cewnikowania. Stan dyssynergii pecherzowo-zwieraczowej (tak nazywamy czynnosciowa przeszkode podpecherzowa) mozna czesto skutecznie leczyc stosujac przewlekle srodki blokujace receptory alfa 1 w tylnej cewce. Najczesciej stosowanymi lekami sa Polpressin, Cardura, Omnic i Hytrin. W przypadku braku powodzenia leczenia zachowawczego, proponujemy chorym zabiegi endoskopowe takie jak wybiórcza lub przedluzona sfinkterotomia. Alternatywnym rozwiazaniem moze byc implantacja siatkowej protezy UroLume na okolice zwieracza zewnetrznego. Po tych zabiegach niezbedne staje sie stosowanie cewników zewnetrznych. Chorzy majacy zdrowe rece moga wybrac opcje okresowego samocewnikowania.

     

    Zalegania wiekszych ilosci moczu w pecherzu nie mozna tolerowac, poniewaz zalegajacy mocz stanowi doskonala pozywke dla rozwoju bakterii a przewlekle zakazenie wzmaga spastycznosc zwieraczy zwiekszajac czynnosciowa przeszkode podpecherzowa.

    Kolejnym póznym powiklaniem, wystepujacym dosc czesto u chorych z uszkodzeniem neurologicznym powyzej poziomu D6 jest zespól autonomicznej dysrefleksji. Przy zniesieniu wplywu ponadrdzeniowego na uklad wspólczulny, dochodzi najczesciej podczas stymulacji pecherza lub odbytu, do niekontrolowanej aktywnosci tego ukladu objawiajacej sie obfitym poceniem, zaczerwienieniem skóry okolicy powyzej poziomu uszkodzenia rdzenia, niekiedy bardzo znacznymi zwyzkami cisnienia krwi, bólami glowy, zwolnieniem czynnosci serca. Objawy autonomicznej dysrefleksji ustepuja natychmiast po zlikwidowaniu bodzców z okolicy urogenitalej to znaczy po opróznieniu pecherza i odbytu. Najczesciej wystarczy opróznienie pecherza poprzez cewnikowanie.

     

    Duzym niebezpieczenstwem dla górnych dróg moczowych sa wysokie cisnienia mikcyjne, czyli hiperrefleksja wypieracza. Stan taki trwajacy dluzej, powodowac moze powstanie odplywów wstecznych pecherzowo-nerkowych, podobnie jak przewlekla infekcja dróg moczowych. Przy istniejacym odplywie wstecznym, wysokie cisnienia w pecherzu przenosza sie do górnych dróg moczowych i przyczyniaja sie do postepujacej degradacji miazszu nerkowego. Skojarzone wystepowanie dwóch groznych dla nerek czynników takich jak wysokie cisnienia oraz przewlekla infekcja, doprowadzic moga do szybko narastajacej niewydolnosci nerek i do zgonu chorego. Na szczescie istnieje duza grupa leków cholinolitycznych skutecznie obnizajacych cisnienie sródpecherzowe. Do najbardziej dostepnych naleza Oxybutynina, Propiweryna i Trostium. W przypadku braku spodziewanych efektów leczenia farmakologicznego nalezy rozwazyc leczenie chirurgiczne endoskopowe (sfinkterotomia lub proteza siatkowa) albo otwarte (czasowe lub definitywne nadpecherzowe odprowadzenie moczu).

     

    Kolejnym powiklaniem póznym jest kamica górnych dróg moczowych. Tak jak w przypadku kamicy pecherza moczowego, równiez kamienie nerkowe jako powiklanie para- i tetraplegii sa zbudowane z fosforanów wapniowych oraz trójfosforanów amonowo-magnezowych. Te dosc miekkie kamienie nie daja sie latwo kruszyc metoda ESWL a poza tym nawet po udanym kruszeniu, pacjent porazony nie jest w stanie wydalic fragmentów kamienia, które pozostajac w moczowodzie powoduja czesto calkowita blokade nerki. Tak wiec praktycznie chorzy z para- i tetraplegia nie kwalifikuja sie do leczenia kamicy nerkowej metoda ESWL. U chorych tych nalezy rozwazyc mozliwosc zastosowania PCNL lub klasycznej pielolitotomii lub w miare mozliwosci metoda URS.

     

    Jak wynika z powyzszego tekstu, problemy urologiczne chorych z para- i tetraplegia moga byc skutecznie rozwiazywane przez specjalistów pod warunkiem, iz powiklania urologiczne zostana rozpoznane dostatecznie wczesnie i odpowiednie leczenie zostanie wdrozone zanim dojdzie do niewydolnosci nerek. Poza tym wiekszosci powiklan mozna uniknac stosujac prawidlowe zasady opieki i profilaktyki urologicznej u tych chorych. Obecnie istnieje prawie wszedzie mozliwosc wykonania pelnej diagnostyki zaburzen neurogennych dolnych dróg moczowych a wiec równiez mozliwosc prawidlowej opieki urologicznej chorych z para- i tetraplegia od poczatku choroby i dalej poprzez cale dalsze zycie pacjenta.

     

     

    Pismiennictwo

    1. Buczynski A.Z.: Kamica moczowa jako powiklanie w urazowych uszkodzeniach rdzenia kregowego. Pol. Tyg. Lek., 1980, 4:129-131.
    2. Buczynski A.Z.: Urodynamic studies in evaluating detrusor-sphincter dyssynergia and their effects on the treatment. Paraplegia 1984, 22, 3:168-172.
    3. Buczynski A.Z.: Zaburzenia czynnosci pecherza moczowego. Rozdz. X w ksiazce J. Haftka Urazy kregoslupa i rdzenia kregowego. PZWL Warszawa 1986, 132-148.
    4. Buczynski A.Z., El Masri W.S.: Urodynamic evaluation of neurogenic bladder in spinal injury patients. The Oswestrian 1989, 1:31-34.
    5. Buczynski A.Z.: Postepowanie urologiczne u chorych w uszkodzeniach rdzenia kregowego. Medycyna 2000, 1991, wydanie specjalne, 33-34.
    6. Buczynski A.Z.: Dyssynergia pecherzowo-zwieraczowa; najczestsza przyczyna trudnosci w rehabilitacji pecherzy neurogennych u chorych po urazach rdzenia kregowego. Diagnostyka i leczenie. Nowa Medycyna 1996, 1:23-25.
    7. Buczynski A.Z.: Wartosc przedluzonej sfinkterotomii w leczeniu czynnosciowej przeszkody podpecherzowej u chorych z dysfunkcja neurogenna dróg moczowych. Urologia Polska 1997, 50, 3:342-347.
    8. Buczynski A.Z.: Farmakoterapia neurogennych zaburzen dolnych dróg moczowych. Farmacja Polska 1998, 17:794-796.

     

    Źródło:

    Nowa Medycyna - Ortopedia III (5/1999)